TÜRKİYE CUMHURİYETİ HAVACILIK TARİHİNDE ÖNEMLİ BİR KURUM: TÜRK UÇAK SANAYİİ ANONİM ORTAKLIĞI (TUSAŞ)
Author :
Abstract
1945 sonrası II. Dünya Savaşı’nın bitimi dünyanın sahip olduğu
savunmatik/stratejik süreç, mevcut teknoloji ve teknolojinin meydana getirdiği
olgular ile hem güç anlayışında hem de savunma sanayisinde yapılanmayı yeniden
şekillendirmeye başladı. Baskın ve yeni olan bu süreç, Türk savunma sanayisi
üzerinde de kuşkusuz etkili olmaya başlamıştı. Türk Hava Savunma Sanayii,
gelişme göstererek yapılanmayı Erken Cumhuriyet Dönemi’nde fark etmiş olsa da
II. Dünya Savaşı, savaşın getirdiği ekonomik yetersizlik ve gerekli alt yapının
sağlanamaması bu durumu engellemişti. 1945 sonrası yeni politik düzen ve 1950
yılında gerçekleşen Türkiye’de iktidar değişimi sonrasında değişen politik
konjonktür, Türkiye’yi dışa bağlı bir politik uygulamaya mecbur hale getirmiştir.
1974’te başlayan süreç, dışa bağımlı bir savunmanın aslında savunmasızlık
olduğunu fark ettirerek Türk savunma sanayii için dönüm noktası oldu. Bu süreç
içinde 20. yüzyılın en belirgin özelliği; jeopolitik kavramının hava, deniz ve kara
üzerinden bir hâkimiyet unsuru olarak okunmasıydı. Ancak gözden kaçırılmaması
gereken en önemli husus, jeopolitiğin teknoloji ve yeni algılarla şekil
değiştirmesiydi. Değişen dünya ve her gün yenilenen teknoloji, bilhassa yerli ve
ulusal/millî olma sürecindeki Türk savunma sanayii için en önemli lokomotif
konumuna gelmiştir. Bu noktada 1970 sonrası savunmada önemli bir kurum olan
TUSAŞ’ın kurulması ele alınmış ve Türk Hava Savunma Sanayisinin tarihsel süreci
analiz edilmiştir.
Keywords
Abstract
After 1945, with the end of the Second World War, the global defense
and strategic environment, together with existing technologies and the phenomena
produced by these technologies, began to reshape both the understanding of power
and the structuring of the defense industry. This dominant and emerging process
undoubtedly started to have an impact on the Turkish defense industry as well.
Although the Turkish air defense industry had recognized the need for institutional
structuring during the Early Republican period, the Second World War, the
economic constraints it brought, and the inability to provide the necessary
infrastructure hindered this development.
The new political order after 1945, along with the changing political conjuncture
following the shift of power in Türkiye in 1950, compelled Türkiye to adopt a
foreign-dependent policy orientation. The process that began in 1974 marked a
turning point for the Turkish defense industry by revealing that dependence on
external sources in defense actually meant vulnerability. During this process, one
of the most distinctive features of the twentieth century was the interpretation of
geopolitics as an element of dominance over air, land, and sea. However, the most
important point that should not be overlooked is that geopolitics itself was
transformed by technology and new perceptions.
The changing global environment and continuously evolving technologies have
become the most important driving force for the Turkish defense industry,
particularly in its process of becoming domestic and national. In this context, the
establishment of TUSAŞ as a significant defense institution after the 1970s is
examined, and the historical development of the Turkish air defense industry is
analyzed.
