Author :
Abstract
Divân-ı Hümâyûn Osmanlı Devleti merkez teşkilatının en mühim müessesesi olup; üst düzey karar organıdır. Devletin siyasî, askerî, malî işleriyle meşgul olur, her türlü dava ve şikâyetlerle ilgilenir, karara bağlardı. Divân-ı Hümâyûn'da alınan kararlar, ferman, berat ve hükümlerin nakil kısmı Divân-ı Hümâyûn sicilleri olarak da bilinen mühimme defterlerine kaydedilirdi. Değerlendirmesini yaptığımız 72 numaralı Mühimme Defteri, III. Murad (1574-1595) döneminin son zamanlarına ait olup; devrinin siyasî, askerî, malî, içtimaî vs. hadiseleri hakkında birçok malumatı ihtiva etmektedir. Defterde ağırlıklı birkaç konu bulunmaktadır ve bunlar; eşkıyalık olayları, İstanbul'a zahire nakli, Beç seferine asker naklidir. Çalışmada, Divân-ı Hümâyun, Mühimme Defterleri, 72 numaralı mühimme defteri ve defterde bahsi geçen III. Murad devri olayları hakkında genel bilgiler verilmiştir.
Keywords
Abstract
Divân-ı Hümâyûn (Supreme Court in Ottoman Empire) is the most important institute of Ottoman Empire besides being a senior decision making body. It was engaged in political, martial and financial issues of the government and was responsible for every kind of lawsuit and complaint and made decisions about them. The decisions made in Divân-ı Hümâyûn, edict, charter and conveying section of the provisions were registered in the book of Mühimme, which is also known as the records of Divân-ı Hümâyûn. Numbered 72, the book of Mühimme belongs to the late period of Murat III (1574-1595) and involves a lot of information about political, martial, financial and social issues of the time. There are a few subjects that are stressed, and these subjects include incidence of banditry, supply of cereals and soldier transfer to Beç Campaingn. In this study, there are general accounts about Divân-ı Hümâyûn, The book of Mühimme and the events during Murad III period.
Keywords
- 3 Numaralı Mühimme Defteri (966-968/i 558-i 560), T.C. Başbakanlık, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Ankara 1993.
- AHISHALI, Recep, “Divân-ı Hümâyûn Teşkilatı”, Osmanlı, C. IV, Yeni Türkiye Yay., Ankara 1999, ss.24-33
- BARKAN, Ömer Lütfi, “Avârız”, İslam Ansiklopedisi, C.II, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, İstanbul 1993.
- Başbakanlık Osmanlı Arşivi Rehberi, İstanbul, 2002.
- ÇİFTÇİ, Cafer, “Osmanlı Döneminde İstanbul'un İâşesinde Bursa'nın Rolü” Osmanlı Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkez (OTAM) Dergisi, 2004, ss.151-171.
- Aydın 2009.
- EMECEN, Feridun , “Ali’nin ‘Ayn’ı: XVII. yüzyıl başlarında Osmanlı Bürokrasisinde Katib Rumuzları”, Osmanlı Klasik Çağında Hanedan Devlet ve Toplum, Timaş Yayınları, İstanbul 2011.
- EMECEN, Feridun, “Osmanlı Divânını Ana Defter Serileri: Ahkâ-Miri, Ahkâm-ı Kuyudu Mühimme ve Ahkâm-ı Şikâyet”, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, C. 3, S.5, 2005, ss. 107-139.
- HALAÇOGLU, Yusuf, XIV. ve XVII. Yüzyıllarda Osmanlılarda Devlet Teşkilâtı ve Sosyal Yapı, TTK., Ankara 1994.
- KÜTÜKOĞLU, Mübahat S., ‘‘Mühimme Defterlerindeki Muâmele Kayıdları Üzerine”, Tarih Boyunca Paleografya ve Diplomatik Semineri, 30 Nisan-2 Mayıs 1986, İstanbul 1988, ss. 95-113
- KÜTÜKOĞLU, Mübühat S., Osmanlı Belgelerini Dili (Diplomatik), Kubbealtı Neşriyatı Yay., İstanbul 1994.
- 1993, s.58-64.
- MUMCU, Ahmet, Divan-ı Humayun, Birey ve Toplum Yay., Ankara 1986.
- SAYDAM, Abdullah, Osmanlı Medeniyeti Tarihi, Kitapevi Yay., İstanbul 2017.
- SELANÎKİ, Mustafa Efendi, Tarih-i Selanik-i, C. II, (Haz. Mehmet İpşirli), TTK Yay., Ankara 1999.
- SELÇUK, Demir, 75 Numaralı Mühimme Defteri, (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enst., Erzurum 2008,
- UZUNÇARŞILI, İsmail Hakkı, Osmanlı Devleti'nin Merkez ve Bahriye Teşkilatı, TTK. Yay., Ankara 1988.
