Author :
Abstract
1789 Fransız İhtilali ile yayılan milliyetçilik akımı ve Rusya’nın Panslavizm politikası Osmanlı Devleti’nin hâkimiyetinde bulunan Karadağlıların isyan etmesine sebebiyet vermiştir. Karadağlılar uzun yıllar Osmanlı Devleti’nin hâkimiyeti altındaydı. Ancak 1683 ve 1711 tarihinde Osmanlı Devleti’ne karşı ayaklanmışlardır. Osmanlı Devleti bu ayaklanmaları bastırmıştır. Fakat 1852’de Prens olan Danilo sonrası ayaklanmalar şiddetlenmiştir. Karadağ Prensi Danilo’nun teşviki ile Karadağlılar 1852-1853 ve 1857-1859 tarihlerinde Osmanlı Devleti’ne karşı ayaklanmıştır. 1858’de sınırlarını genişletmek isteyen Karadağlılar, çok sayıda Müslüman’ın yaşadığı Kolaşin’e, ani bir baskın düzenlemiştir. Bu baskın ile haneler yakılmış, kadınlar ve çocuklar esir olarak alınmış ve çok sayıda Müslüman öldürülmüştür. Bu çalışma ile Kolaşin’de neler yaşandığını tespit edilmek istenmiştir. Ayrıca Kolaşin Vakası sonrası İngiltere’nin Karadağ’a yönelik politikası incelenmiştir. Bu dönemde Rusya’nın yayılmacı politikasına karşın İngiltere, Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğünü koruma politikasını uygulamaktaydı. Ancak Fransa ve Rusya’nın Karadağ politikasında ittifak yapması İngiltere’nin ikircikli bir politika izlemesine neden olmuştur. Başlangıçta İngiltere, Karadağ meselesinde Osmanlı Devleti'ne destek vereceğini belirtmiştir. Dönemin İngiltere Başbakanı Lord Derby, Kolaşin Vakası sonrasında İngiltere’nin Osmanlı Devleti’nin yanında olduğunu belirtmişti. Ancak zaman içerisinde İngiltere'nin Karadağ'a yönelik politikası değişmiştir. İngiltere’nin Karadağ politikasının değişmesinde Dışişleri Bakanı Malmesbury etkili olmuştur. Bu çalışma İngiltere’nin Kolaşin Vakası sonrası Karadağ’a yönelik politikasını belirleyebilmek için hazırlanmıştır. Çalışmada Osmanlı Arşivi’ndeki belgelerden istifade edilmiştir.
Keywords
Abstract
The nationalism movement spread with the 1789 French Revolution and the policy of Panslavism of Russia caused the rebellion of the Montenegrins under the rule of the Ottoman State. The Montenegrins were under the rule of the Ottoman State for many years. However, in 1683 and 1711, they rebelled against the Ottoman Empire. The Ottoman Empire suppressed these uprisings. However, in 1683 and 1711, they rebelled against the Ottoman Empire. The Ottoman Empire suppressed these uprisings. But after Danilo, the Prince in 1852, the uprisings were intensified. With the encouragement of the Prince of Montenegro Danilo, between 1852-1853 and 1857-1859, Montenegrins rebelled against the Ottoman State. The Montenegrins, who wanted to expand their borders in 1858, made a sudden raid on Kolachin where many Muslims lived. With this raid, houses were burned, women and children were taken prisoner and many Muslims were killed. With this study, it was aimed to determine what happened in Kolachin. In addition after the event of Kolachin, Britain's policy towards Montenegro was examined. In this period, despite Russia's expansionist policy, Britain was applying the Ottoman Empire's policy of preserving territorial integrity. However the alliance of France and Russia in Montenegrin policy has caused Britain to follow an unstable policy. In the beginning, Britain stated that it would support the Ottoman State in the Montenegro issue. British Prime Minister Lord Derby at the time said that Britain was with the Ottoman State after the event of Kolachin. But over time, Britain's policy towards Montenegro has changed. Foreign Minister Malmesbury has been effective at changing Britain's policy in Montenegro. This study has been prepared to determine Britain's policy towards Montenegro after the event of Kolachin. The documents in the Ottoman Archive were used in the study.
Keywords
- AHMED CEVDET PAŞA, (1960), Tezâkir, 13–20, Yay. Cavid Baysun, Ankara: Türk Tarih Kurumu (TTK).
- AKALIN, D. (2019), Kızıldeniz’de Osmanlı-İngiliz Rekabeti ve Cidde Olayları, İstanbul: Kesit Yayınları.
- AKŞİN, S. (2005), "Siyasal Tarih (1789–1908)", Türkiye Tarihi 3, Osmanlı Devleti 1600-1908, (Edit. Sina Akşin), İstanbul: Cem Yayınevi.
- ARMAOĞLU, F. (2006), 19. Yüzyıl Siyasi Tarihi, İstanbul: Alkım Yayınevi.
- AYDIN, M. (2005) “Bosna-Hersek Ayaklanması (1875)’nda Panslavizmin Etkisi ve Sırbistan ve Karadağ’ın Rolü”, BELLETEN, C.LXIX, Sayı: 256, 1-21.
- BANCOVİÇ, S. (2004), “Müslümanlar’ın Karadağ’dan 19. Yüzyıldaki Göçü”,Muhacirlerin İzinde, Boşnakların Trajik Göç Tarihi’nden Kesitler, (der. Hayri Kolaşinli), (Edit. Mirze Mehmet Zorbay), Ankara: Lotus Yayınları, 13-38.
- BAŞLAMIŞLI, M.-ÇALIŞKAN, (2017), “İngiltere’nin Yakın Doğu PolitikasıDahilinde Kıbrıs’ın İngilizlere Devri”, Tarihte Kıbrıs, C.II., (Edit. Osman Köse), Bursa: D9kuz10Be5 Reklam Organizasyon Matbaacılık, 825-834.
- DANİŞMEND İ. H. (1972) İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi, C.IV., İstanbul: Türkiye Yayınevi.
- DAVIES, N. (2011), Avrupa Tarihi, (Çev. Edit. Mehmet Ali Kılıçbay), Ankara: İmge Kitabevi.
- ENGELHARDT (1999), Tanzimat ve Türkiye, İstanbul: Kaknüs Yayınları.FRAŞERLİ, Şemseddin S. (1314), Kamus’ûl-Alâm, C. V., İstanbul: Mihran Matbaası.
- GÖLEN, Z. (2010), Tanzimât Döneminde Bosna-Hersek, Ankara: TTK.
- GÖLEN, Z. (2014), “Karadağ Devleti’nin Doğuşu: Osmanlı Karadağ Sınır Tespiti (1858-1860)”, BELLETEN, C..LXXVIII., S. 282, 659-668.
- GÖLEN, Z. (2009), “1852-1853 Karadağ Askerî Harekâtı ve Sonuçları”, History Studies, Vol. 1/1, 212-296.
- GÖLEN, Z. (2009), “1857-1859 Bosna Hersek İsyanı”, BELLETEN, C. LXXIII, S. 267, 53-124.
- HAWKINS, A. (2008), The Forgotten Prime Minister The 14th Earl of Derby, Volume II, Achievement, 1851-1859, New York: Oxford Press.
- İNALCIK, H. (2005), "Türkler ve Balkanlar", Bal-Tam Türklük Bilgisi, C.III, Prizren: Balkan Türkoloji Araştıma Merkezi, 20–44.
- JELAVICH, B. (2009), Balkan Tarihi 18. ve 19. Yüzyıllar, C.I., (çev. Fatma Sel Turhan-Özgür Oral), İstanbul: Küre Yayınları.
- JORGA, N. (2005), Osmanlı İmparatorluğu Tarihi, C.V., (çev. Nilüfer Epçeli), İstanbul: Yeditepe Yayınevi.
- KARAL, E. Z. (2011), Osmanlı Tarihi C.VI., Ankara: TTK.
- KODAMAN, B. (1995), “Osmanlı Siyasi Tarihi (1876-1920)”, Doğuştan Günümüze Büyük İslam Tarihi, C.XII., İstanbul: Çağ Yayınları, 19-200.
- KOLAŞİNLİ, H. (2004), “Boşnaklar’ın Kolaşin’den Göçü”, Muhacirlerin İzinde,Boşnakların Trajik Göç Tarihi’nden Kesitler, (der. Hayri Kolaşinli), (Edit. Mirze Mehmet Zorbay), Ankara: Lotus Yayınevi, 99-102.
- KARATAY, O. (2006), “Karadağ’ın Bağımsızlık Mücadelesi”, Balkanlar El Kitabı, C.I., Ankara: KaraM&Vadi Yayınları, 459-471.
- KELEŞ, E. (2008), “Rusya’nın Panslavizm Politikasının BalkanlardaUygulanmasına Dair Bir Layiha”, Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (İLKE), S.21, 123-140.
- KURAT, A. N. (1953) "Panslavizm", A.Ü.D.T.C.F., Dergisi, C.XI., S.2-4, 241- 278.
- KOCAOĞLU, B. (2016), “Osmanlı’da Cizye Vergisi ve İtfaiye Çalışmaları”, Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi S. 10, 155-167.
- MAHMUD CELALLEDDİN PAŞA, (1983), Mir’ât-ı Hakîkat, (Haz. İsmet Mirioğlu), İstanbul: Berekât Yayınevi.
- MORRISON, K. (2009), Montenegro, A Modern History, London-New York: I. B. Tauris.
- OKEY, R. (2004), Eastern Europe 1740-1985 Feudalism to Communism, London and New York: Taylor & Francis e-Library.
- ÖZCAN, A. (2000), “İngiltere”, TDV İslam Ansiklopedisi, C.XXII., 296-311.
- POTYEMKIN, V. (2009), Uluslararası İlişkiler Tarihi C.I., (Çev. Attila Tokatlı), İstanbul: Evrensel Basım Yayın.
- SHAW, S. J.–SHAW, E. K., (2010), Osmanlı İmparatorluğu ve Modern Türkiye, C.II., (Çev. Mehmet Harmancı), İstanbul: E Yayınları.
- ŞÇEPANOVİÇ, S. (2004), “Kolaşin Müslümanları’nın Kökenleri”, Muhacirlerinİzinde, Boşnakların Trajik Göç Tarihi’nden Kesitler, (Der. Hayri Kolaşinli), (Edit. Mirze Mehmet Zorbay), Ankara: Lotus Yayınevi 147-154.
- SERTOĞLU, M. (2011), Mufassal Osmanlı Tarihi, C.VI., Ankara: TTK.UZUNÇARŞILI, İsmail H. (1998), Osmanlı Tarihi, C.IV., Ankara: TTK.
- YAĞCI, Z. G. (2016), “Berlin Antlaşması’ndan Sonra Müslümanların Karadağ’da Kalan Arazilerin Meselesi”, BELLETEN, C.LXXX, S. 287, 177-199.
- KRLİÇ, M. (2007), Milliyetçilik ve Etnik Milliyetçilik Sırbistan ve Karadağ,İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi.
- ÖZCAN, U. (2009), II. Abdülhamid Dönemi Osmanlı-Karadağ Siyasiİlişkileri, Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
- ÖZDEM, A. G. (2012), Karadağ’ın Osmanlı Egemenliğine Karşı Mücadelesi(1830-1878), Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
- TEMİZER, A. (2013), Karadağ’ın Sosyal ve Ekonomik Yapısı (1853-1913), Ondokuz Mayıs Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
- URHAN, V. C. (2015), Karadağ’ın Bağımsızlığını Kazanması (1851-1878), Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayımlanmamış Doktora Tezi.
